Neposredno nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, u trenucima kada je Bosna i Hercegovina formalno dočekala mir, a suštinski ostala ranjena i podijeljena, u Sarajevu se dogodio susret koji danas ima snažnu historijsku i simboličku težinu za Bošnjake Sandžaka.
Autor: Nedžad Smailagić
Delegacija Bošnjačkog nacionalnog vijeća Sandžaka (BNVS) boravila je 31. decembra 1995. godine u Sarajevu, u posjeti predsjedniku Predsjedništva Republike Bosne i Hercegovine, rahmetli Aliji Izetbegoviću. Bio je to susret naroda koji je preživio opsadu i naroda koji je, bez rata na svojoj teritoriji, trpio sistemski državni teror.
U sjećanju članove delegacije ostala je svojevrsna anegdota, koja se i dan danas rado prepirčava. Naime, kada je delegacija bila na ulazu u zgradu Predsjedništva, obezbjeđenje im se obratilo sljedećim riječima:
“Po protokolu mi bi sada trebalo da vas pretresemo, ali vi ste Sandžaklije”.
Sjećanje na posjetu Aliji Izetbegoviću na svom Facebook nalogu podijelio je Esad Džudžo iz Tutina, direktor Centra za bošnjačke studije, koji je bio član delegacije.
“Otišli smo na slatku kahvu, povodom potpisivanja Dejtonskog mirovnog ugovora. Delegaciju su sačinjavali rukovodioci stranaka, udruženja i ustanova, koje su bile ravnopravni članovi tadašnjeg BNVS-a i buduće koalicije Lista za Sandžak“, naveo je Džudžo.
“Prihvatili smo objašnjenje – s gorčinom, ali i razumijevanjem”
Kako ističe, predsjednik Izetbegović detaljno je objasnio tok pregovora u Dejtonu, razloge zbog kojih je bio primoran prihvatiti složenu i nepravednu strukturu Bosne i Hercegovine, te okolnosti pod kojima je mir postignut.
“Prihvatili smo njegovo objašnjenje sa ukusom čemera u ustima, ali i sa sviješću da je tako moralo biti“, zapisao je Džudžo.
U razgovoru je posebna pažnja posvećena stanju u Sandžaku, gdje su Bošnjaci tokom agresije na Bosnu i Hercegovinu bili izloženi brutalnoj represiji, hapšenjima, montiranim procesima, policijskom nasilju i institucionalnom progonu.
“Alija nam je čestitao na hrabrosti i prkosu koji smo pokazivali tokom rata i agresije na Bosnu, a naročito tokom državnog terora koji su sprovodile srbijanske vlasti u Sandžaku od 1992. do 1995. godine“, navodi Džudžo.
Sarajevo u ruševinama, mir u nevjerici
Susret se dogodio baš 31. decembra 1995. godine. Sarajevo je još bilo razoreno, ljudi u šoku, a mir tek krhka nada.
Delegacija iz Sandžaka susrela se tom prilikom i s najvišim zvaničnicima tadašnje Bosne i Hercegovine – Harisom Silajdžićem, Ejupom Ganićem i generalom Seferom Halilovićem.
U sandžačkoj delegaciji bili su: Džemail Suljević, Džemail Halilagić, Fevzija Murić, Safet Hadrović, Amir Numanović, Sulejman Ugljanin, Bajram Omeragić, Vasvija Gusinac, Izudin Šušević, Kasim Zoranić, Ismet Tandirević, Fadilj Škrijelj i Orhan Šahmanović.
“Čestitka za Novu godinu” – batine na granici
Najpotresniji dio sjećanja odnosi se na povratak u Srbiju.
“Na graničnom prijelazu ‘Đeneral Janković’ dobio sam, nakon mnogih prije toga, batine od srbijanske žandarmerije i Udbe. Počelo je riječima: ‘E, ovo je čestitka zbog dočeka Nove godine sa Alijom’“, svjedoči Džudžo.
Dodaje da su mu tada oduzete sve knjige i udžbenici koje je ponio iz Sarajeva, pripremajući se za političku borbu koja je uslijedila nakon apsolutne pobjede na lokalnim i parlamentarnim izborima 1996. godine.
“Ostalo je historija“, zaključuje Džudžo.
Fotografija koja govori više od riječi
Na fotografiji snimljenoj tom prilikom nalaze se:
Gornji red:
Sulejman Ugljanin, Amir Numanović, Fevzija Murić, Alija Izetbegović, Fadil Škrijelj, Džemail Halilagić, Vasvija Gusinac, Ismet Tandirević, Orhan Šahmanović, Izudin Šušević.
Donji red:
Džemail Suljević, Kasim Zoranić, Safet Hadrović Vrbički, Esad Džudžo, Bajram Omeragić.
Ovaj susret ostaje trajno svjedočanstvo političke zrelosti, hrabrosti i dostojanstva bošnjačkog naroda Sandžaka – naroda koji je, i bez oružja, bio dio iste borbe za opstanak, slobodu i istinu.
Izvor: Sandzacke.rs