Pljevaljski muftija Mehmed Nurudin Vehbi Šemsikadić, poznati je bošnjački prvak druge polovine XIX stoljeća i jedna od najznačajnijih ličnosti bošnjačkog nacionalnog pokreta u periodu tzv. Istočne krize.
Piše: Muhedin Fijuljanin
Rođen je u Pljevljima, 1827. godine, u uglednoj alimskoj porodici. Školovao se u rodnim Pljevljima, Sarajevu i Istanbulu, u kojem je završio poznatu “Šeherzade medresu“.
Po povratku iz Istanbula radi kao vaiz (predavač) u Pljevaljskoj ruždiji, da bi, 1866. godine, bio imenovan za muftiju, koju dužnost će obavljati do kraja života.
Poznat kao izuzetno obrazovan čovjek i vrstan govornik, oko sebe je okupljao najviđenije ljude toga doba i veoma brzo postao jedna od najuticajnijih ličnosti u cijelom kraju.
Politički se aktivira u vrijeme Berlinskog kongresa i priprema za pružanje otpora austro-ugarskoj okupaciji Bosne. U saradnji sa vrhom bošnjačkog nacionalnog pokreta u Bosni, organizuje stvaranje bošnjačkog nacionalnog pokreta u Sandžaku i na prostoru Kosova, područjima od izuzetnog značaja za sve tri tadašnje velike sile – Tursku, Austro-Ugarsku i Rusiju.
Predaja Bosne i Hercegovine Austro-Ugarskoj izazvaće ogorčenje bošnjačkih prvaka u Sarajevu, koji organizuju otpor i preuzimaju vlast od turskog valije Ahmed Mazhar-paše. Njihovom pozivu da se pridruže otporu odazivaju se mnogi narodni predstavnici iz susjednih krajeva, a među prvima i pljevaljski muftija Mehmed Šemsikadić, koji sa svojim snagama mješovitog nacionalnog sastava stiže u Sarajevo već 4. avgusta 1878. godine. Prethodno u austrijske trupe prodrle su u Bosnu, 29. jula 1878. godine, iz šest pravaca: kod Bosanskog Broda, Gradiške, Kostajnice, Šamca, Vrgorca i Imotskog.
Pojačana dobrovoljcima iz Istočne Bosne, Šemsikadićeva vojska je, nakon veličanstvenog dočeka u Sarajevu, odmah krenula u pravcu Kladnja i Tuzle, prema kojoj je iz drugog pravca napredovao austrijski general Sapari sa svojom XX divizijom.
Rano ujutro, 8. avgusta 1878. godine, Šemsikadić stiže u Donju Tuzlu, konsoliduje snage odbrane, koje su se nalazile pred predajom, i nakon dva dana žestokih borbi, odbacuje austrijske snage od grada i glavninu svojih trupa, usmjerava u pravcu Doboja, u kojem se nalazila glavnina austrijskih vojnih snaga.
Pobjeda Šemsikadićevih snaga kod Tuzle uticala je na buđenje nacionalnog pokreta u cijeloj Posavini. Za veoma kratko vrijeme pod njegovom kontrolom naći će se veoma veliko područje između rijeka Bosne, Save i Drine. Pojačani dodatnih snagama, Austrijanci u međuvremenu, međutim, probijaju linije odbrane na nekoliko mjesta i, 19. avgusta 1878. godine, ulaze u Sarajevo.
Nakon pada Sarajeva Šemsikadić se, još neko vrijeme (mjesec dana), zadržava u Bosni, a onda, u dogovoru sa svojim vojnim zapovjednicima, povlači prema jugu, prvo u pravcu Tuzle, a zatim, planinskim predjelima i dolinom rijeke Drine, do Međeđe, odakle prelazi u Sandžak.
Za ispoljenu hrabrost i pokazanu vještinu u ratovanju, Šemsikadić, u novembru 1878. godine, prima u Prištini odlikovanja od turskog dvora.
U periodu od novembra 1878. do aprila 1879. godine u Sandžaku se vrše pripreme za odbranu od prijetećeg napada austro-ugarskih snaga, a za komandanta sandžačkih odreda postavlja Ahmet-beg Curić iz Novog Pazara.
Novopazarskom konvencijom od 21. aprila 1879. godine, Austro-Ugarskoj je odobreno uspostavljanje vojnih garnizona u Priboju, Prijepolju i Bijelom Polju (koje je kasnije zamijenjeno Pljevljima), dok je administrativna vlast i dalje ostavljena pod nadležnost osmanskog sultana Abdul Hamida II.
Uviđajući i dalje opasnost od Šemsikadića za ostvarenje svojih interesa, austrijski dvor uspjeva da od vlasti u Istanbulu izdejstvuje njegovo uklanjanje iz Sandžaka i on, u proljeće 1879. godine, odlazi u Tursku. U Istanbulu sultan ga proglašava musafirom, odlikuje i dodjeljuje mu veliki zemljišni posjed na obali Mramornog mora, gdje će ovaj provesti ostatak života, sve do iznenadne smrti, 29. januara 1887. godine.
Uz velike državne počasti, Mehmed Nurudin Vehbi Šemsikadić je pokopan u haremu džamije Sultan Fatih u Istanbulu.
Izvor: Monografija “Sandžački Bošnjaci”, CBS, 2010.