Isfahan je, uz Teheran, podvrgnut žestokom bombardovanju otkako je počeo rat u Iranu. Prema svjedočanstvima i izvještajima na društvenim mrežama, ali i u svjetskoj štampi, najmanje deset značajnih historijskih zdanja u gradu, uključujući nekoliko lokacija pod zaštitom UNESCO-a, pretrpjelo je oštećenja različitog stepena uslijed detonacija proteklih dana.
Među oštećenim lokalitetima su palate Chehel Sotoun i Ali Qapu iz 17. vijeka; Saborna džamija u Isfahanu, jedna od najstarijih vjerskih građevina u Iranu čija je gradnja počela u osmom stoljeću i trajala punih 1.200 godina; te dvorana Ashraf, jedan od najveličanstvenijih preživjelih prostora iz perioda Safavida (1501–1722), korištena za zvanične prijeme stranih gostiju.
Stručnjaci za arhitekturu i umjetnost upozoravali su odmah po izbijanju sukoba na opasnost koja prijeti iranskoj baštini, posebno u Isfahanu. Oštećivanje takvih lokacija zabranjeno je Haškom konvencijom o zaštiti kulturnih dobara u slučaju oružanog sukoba iz 1954. godine, koju je i Izrael potpisao. Namjerno nanošenje štete definisano je kao ratni zločin prema međunarodnom pravu i Drugom protokolu Konvencije iz 1999. godine, koji predviđa strožiju zaštitu i krivične sankcije za kršenja u unutrašnjim i međunarodnim sukobima.
Guverner Isfahana, Mehdi Jamalinejad, napade je na platformi X opisao kao “barbarske“. „U 21. stoljeću, najsavremenijim oružjem gađaju najstarije simbole civilizacije“, napisao je. “Most Si-ose Pol i trg Naqsh-e Jahan nisu samo spomenici, već živi dokazi suživota religija i naroda. Ovi projektili pogodili su srce kolektivnog sjećanja čovječanstva. Svijet ne smije šutjeti pred ovim zločinima.“
Ljepota Isfahana dokumentirana je u brojnim iranskim i međunarodnim djelima. Francuski pisac André Malraux, koji je grad posjetio 1929. godine, poredio ga je sa Firencom. Izreka “Isfahan nesf-e jahan“ (Isfahan je pola svijeta) stoljećima je stara perzijska poslovica koja odražava izuzetnu ljepotu i kulturno bogatstvo grada.
Ličnost najzaslužnija za oblikovanje Isfahana bio je Abas I, poznat kao Abas Veliki, najistaknutiji vladar dinastije Safavida. On je 1598. godine proglasio Isfahan svojom prijestolnicom s namjerom da ga učini najljepšim i najnaprednijim gradom na svijetu. Okupio je vodeće arhitekte, umjetnike i graditelje iz cijelog carstva, uz trgovce i diplomate privučene centralnim položajem grada na Putu svile.
Isfahan je najljepši grad u Iranu, u njegovom srcu nalazi se ogromni pravougaoni trg, dug 560 i širok 160 metara, okružen arkadama i prodavnicama povezanim sa bazarom. Danas se službeno zove Imamov trg, iako mnogi i dalje koriste izvorno ime Naqsh-e Jahan, što znači „Slika svijeta“. Trg objedinjuje vjerske, komercijalne i vladine zgrade.
Centralna struktura na trgu je Šahova džamija, izgrađena po nalogu Abasa I. Smatra se jednim od najvećih dostignuća u istoriji islamske arhitekture, sazdana od 18 miliona cigli i 475.000 keramičkih pločica. Njena najupečatljivija karakteristika je 52 metra visoka dvostruka kupola, prekrivena pločicama sa arabesknim uzorcima u sedam boja. Fotografije kupole snimljene u posljednje dvije sedmice, sa gustim crnim dimom u pozadini, svjedoče o onome što se događa u gradu.
Palata Chehel Sotoun, udaljena pet minuta hoda od glavnog trga, pretrpjela je neka od najtežih oštećenja: vibracije su oštetile murale, ogledala na stropovima su popucala i raspršila se, a fasadne pločice i prozori su uništeni. Slični izvještaji dolaze i iz palate Ali Qapu, gdje su stradali drveni i stakleni elementi na fasadi, te ukrasi u čuvenoj “Muzičkoj sobi“.
Izvor: Bosna.hr