Islamska zajednica u Crnoj Gori uputila je zvaničan dopis Glavnom gradu – Sekretarijatu za kulturu i sport, izražavajući duboku zabrinutost zbog izostavljanja ključnih elemenata islamske i kulturne baštine u idejnom rješenju revitalizacije lokaliteta Depedogen u Staroj Varoši.
Dopis je potpisao glavni imam Medžlisa Islamske zajednice Podgorica Džemo ef. Redžematović, a u njemu se naglašava da sadržaj predstavljenog idejnog rješenja “pokazuje selektivnost u tumačenju kulturnih slojeva“ i “ignoriše postojanje džamije sultana Mehmeda Fatiha s munarom“, iako je, kako se navodi, njeno postojanje potvrđeno u brojnim historijskim, arhivskim i kartografskim izvorima.
“Još je ozbiljnije to što se ovakvim pristupom stvara utisak institucionalnog prećutkivanja jednog čitavog segmenta kulturno-vjerske baštine, i to na prostoru koji je bio simbol zajedničkog života i identiteta Podgorice“, navodi se u dopisu.
Islamska zajednica ukazuje i na pogrešnu identifikaciju lokaliteta u dostupnoj dokumentaciji, gdje se on naziva “Tvrđava na Ribnici“, čime se, kako tvrde, zanemaruje autentičan naziv Depedogen, potvrđen u osmanskim i evropskim izvorima. Posebno se kritikuje selektivna upotreba vizuelnih izvora, poput slike iz Marubijeve kolekcije, u kojoj su jasno prikazani objekti džamije i munare, ali su iz idejnog rješenja izostavljeni.
“Selektivni pristup u procesu revitalizacije nudi pogrešnu sliku i nije u cilju realnog predstavljanja nekadašnjeg stanja, pa se s pravom postavlja pitanje: s kojim ciljem se revitalizacija sprovodi?“ – ističe se u obraćanju.
Islamska zajednica podsjeća da je ranije podnijela zahtjev za izvođenje arheoloških istraživanja radi identifikacije temelja džamije i munare, ali taj zahtjev nije bio odobren. U sadašnjim okolnostima, kako navode, “više ne postoji samo mogućnost, već i zakonska i moralna obaveza da svi slojevi prošlosti budu vidljivi i ravnopravno predstavljeni“.
U dopisu su iznesena tri konkretna zahtjeva: ispravna identifikacija lokaliteta kao Depedogen, uvrštavanje džamije sultana Mehmeda Fatiha s munarom u idejno rješenje, te odobrenje za arheološka istraživanja u saradnji s nadležnim institucijama.
Kao dodatna dokumentacija uz dopis su priložene fotografija iz Marubijeve kolekcije i originalni katastarski crtež lokaliteta iz osmanskog perioda, s jasno označenom džamijom i munarom.
Iz Islamske zajednice upozoravaju da „ovakvim tretiranjem kulturne baštine šalje se opasna poruka – da segmenti identiteta jedne zajednice mogu biti uklonjeni iz kolektivnog sjećanja i institucionalne prezentacije“.
“Ispravno predstavljanje prošlosti nije stvar izbora, već odgovornosti. Historija ne može biti vlasništvo jedne vizije – ona pripada svima i traži istinu, a ne selekciju“, zaključuje se u dopisu Islamske zajednice upućenom Glavnom gradu.