Jedan od najznačajnijih savremenih bošnjačkih i crnogorskih intelektualaca kojeg je dala njegova rodna Petnjica, ali i Crna Gora, jeste Sait Šabotić. U savremenim kulturološkim i istorijskim procesima proučavanja arhivske i savremene građe, ime ovog vrsnog intelektualca je nezaobilazno u brojnim publikacijama, knjigama, udžbenicima, monografijama, kao i u nastavnom procesu. Istraživačkim radom i učešćem na brojnim naučnim i stručnim skupovima i simpozijumima, veoma rano je skrenuo pažnju na sebe. U svojim brojnim radovima Šabotić ima jako izraženu naučnu intuiciju. Njegove knjige imaju čvrstu argumentaciju, a pored toga krasi ga izuzetno poznavanje istorijske naučne metodologije, kao i erudicija kojom plijeni.
Piše: Božidar Proročić, književnik i publicista
Sait Šabotić je naučnik-istraživač koji je svojom dosadašnjom naučnom dimenzijom, ali i cjelokupnim naučnim, intelektualnim i akademskim djelom, osvježio čitavu jednu savremenu epohu razvoja istoriografije u Crnoj Gori. On je predani naučnik koji je svojim reprezentativnim radom u svakom pogledu unaprijedio i modernizovao crnogorsku i bošnjačku istoriografiju. Time se svrstao u red onih bošnjačkih istoričara i intelektualaca koji su uticali da se odnos, znanje, razumijevanje i tumačenje prošlosti u Crnoj Gori uzdigne na jedan veći i značajniji nivo.
Koautor je obimne i itekako značajne studije “Muslimansko-bošnjačko stanovništvo Onogoško-nikšićkog kraja 1477–2003. godine — istorijsko-demografski procesi” (Podgorica, 2005). Ova značajna studija, protkana dubokim istraživanjem, daje poseban osvrt ka razumijevanju i tumačenju prošlosti, njenoj naučnoj i metodološkoj misli i naučnim refleksijama na tom prometejskom putu. Druga publikacija, „Istorijski leksikon Crne Gore” (knj. 1–5, Podgorica, 2006), sagledava nekoliko ključnih tematskih i problemskih krugova koji su po prvi put sakupljeni i prezentovani u samom leksikonu.
Teodor Ruzvelt je jednom zapisao da se istorija ponavlja, ali da svaki put sve više košta zahvaljujući neimarima poput Saita Šabotića, bolje razumijemo istoriju i istorijske procese; zapravo, ovakvi istraživači doprinose da nam se istorija ne ponavlja svaki put. Šabotićev stvaralački opus svjedoči o istoričaru širokih tematskih i problemskih interesovanja, ali i naučniku sveobuhvatnih metodoloških i teorijskih pristupa. On je naučnik koji je korak ispred svog vremena, cijenjen, poštovan i uvažen u mnogobrojnim stručnim i naučnim krugovima širom Zapadnog Balkana, ali i Evrope. Postoji nesumnjivo čitav sklop naučne i akademske misli i djelatnosti koji je lako uočljiv i umnogome značajan. Njegovo ime znači uticaj i autoritet istoričara koji tiho i skromno korača kroz život, ma koliko da su ovo crno-bijela i smutna vremena. On nikada nije podlegao uticajima drugih, već u svemu ima jasno izražen stav.
Intelektualno dubok i jak, dobro razumije šta znače prisutnost i značaj medija u prezentaciji brojnih knjiga i publikacija. Nije postao “dvorski” ili “medijski historičar”, vješto izbjegavajući sve zamke koje su ga pratile na njegovom putu. Pored toga, njegov pedagoški pristup u prosvjeti zaslužuje posebno priznanje. Njegov poseban doprinos ogleda se i u podršci Zavičajnom klubu “Bihor” i brojnim iseljenicima sa područja Bihora u sklopu revije “Bihor” edukovao je i predstavio iseljeničkoj zajednici Bošnjaka brojne značajne teme iz istorije. Dajući snažan institucionalni okvir i podršku, revija “Bihor” postala je jedan od najuglednijih časopisa i glasnika naših iseljenika u Luksemburgu.
Zato je Sait Šabotić, ne samo svojim institucionalnim već i društveno korisnim radom, pomjerao granice svojih pregnuća kao nijedan istoričar ranije. Njegova ljubav prema nauci, istoriji, knjigama, te njegova demokratična, ali harizmatična ličnost, svrstavaju ga u sami red prvog među jednakima. Njegovo profesionalno i ljudsko djelo i jaki integritet treba da budu putokaz i smjernica mnogima — kako treba u budućnosti ispisivati stranice crnogorske i bošnjačke istoriografije. U mnogobrojnim tekstovima i kolumnama skretao je pažnju na opasnost koja se zove nacional-šovinizam, u kojoj se kriju sve opasnosti savremenog društva u Crnoj Gori. Pored toga, Sait Šabotić daje veliki doprinos multikulturi među svim narodima u Crnoj Gori, čime njegov moral i etičnost dolaze do posebnog izražaja.
Njegov značaj utoliko je veći što nesumnjivo doprinosi izgradnji kriterijuma vrednovanja kao preduslova stvaranja relevantne istorijske kritike u sklopu humanističkih i društvenih nauka, te stalnom predstavljanju arhivske građe i ukazivanju na potrebu za novim istoriografskim, etnološkim i drugim istraživanjima Crne Gore. Šabotićevi tekstovi, stručni i naučni radovi i knjige danas se moraju čitati s obzirom na tačno vrijeme i okolnosti u kojima su napisani za to postoji mnogo čvrstih razloga u našoj često sumornoj političkoj stvarnosti, makar i implicitno. Ako pažljivo analiziramo izvorna pitanja istorije u smislu promjena svijeta u kome živimo i kome pripadamo, napor Saita Šabotića utoliko je veći da sačuva sposobnost razumijevanja i tumačenja našeg pogleda na svijet i da tu kreativnost preda budućim generacijama mlađih istoričara, spremnih na nove izazove.
Sait Šabotić je istoričar koji je svojom dinamičnom ličnošću, neiscrpnom energijom, strpljenjem i vrlinama ljudske neposrednosti i plemenitosti stekao visoko poštovanje svih svojih kolega, koji u njemu uvijek imaju podršku i primjer istinskog neimara jednog plemenitog, ali i složenog poziva koji se zove istorija. On je simbol dosljednosti i vjernosti etičkim principima u kojima se traži kompletan čovjek-insan — a on svim svojim bićem to i jeste.
Biografija
Sait Šabotić rođen je 1966. godine u Petnjici. Osnovnu školu završio je u Nikšiću, a srednjoškolsko obrazovanje, Pravno-administrativni smjer , stekao je u Nikšiću i Ivangradu (danas Berane). Nakon srednje škole, 1984. godine upisao je studije Istorije-geografije na Filozofskom fakultetu u Nikšiću, te je iste godine upućen na odsluženje vojnog roka, koji je služio u Postojni (Slovenija). Po povratku 1985. godine nastavio je studije na odsjeku za Istoriju-geografiju, koje je, kao jedan od najboljih studenata u svojoj klasi, završio 1991. godine.
Od 1992. godine radio je kao profesor Istorije-geografije u nikšićkim osnovnim i srednjim školama, paralelno se baveći istraživačkim i naučnim radom iz oblasti istorije. Magistarsku tezu na Filozofskom fakultetu u Nikšiću odbranio je 2010. godine, nakon čega je upisao doktorske studije na istoj katedri. Učestvovao je na brojnim naučnim skupovima u zemlji i inostranstvu, a sarađivao je sa skoro svim časopisima i listovima u Crnoj Gori koji objavljuju radove sa istorijskom tematikom, kao i sa časopisima iz regiona.
Koautor je tri udžbenika istorije za osnovnu školu i gimnaziju, autor preko 30 prikaza zbirki poezije i beletristike i petnaestak prikaza istoriografskih i publicističkih ostvarenja. Autor je više od 50 radova iz oblasti istorije i pedagoško-didaktičke problematike, te većeg broja recenzija, predgovora i pogovora. Koautor je studije “Muslimansko-bošnjačko stanovništvo Onogoško-nikšićkog kraja 1477–2003. godine — istorijsko-demografski procesi” (Podgorica, 2005), jedan od autora tekstova u monografiji o pozorišnom životu Nikšića “Magija traje — Nikšićka pozorišna povijest 1884–2006.” (Nikšić, 2006), jedan od autora “Istorijskog leksikona Crne Gore” (knj. 1–5, Podgorica, 2006), koautor turističke publikacije „Crnogorsko primorje” (Zagreb, 2007), autor monografije „Ulcinj” u okviru edicije “Gradovi Crne Gore” Izdavačke kuće “Vijesti” (Podgorica, 2009), jedan od autora monografije „Berane” (Berane, 2012), te koautor „Studije valorizacije bošnjačkog spomeničkog naslijeđa u Bijelom Polju” (Bijelo Polje, 2013).
Obavlja poslove pomoćnika direktora škole u JU OŠ “Mileva Lajović-Lalatović” u Nikšiću i poslove saradnika u nastavi na Filozofskom fakultetu u Nikšiću, na Studijskom programu za istoriju. Urednik je časopisa “Glasnik Bihora” i počasni je član “Zavičajnog kluba Bihor”, udruženja koje djeluje u Velikom vojvodstvu Luksemburg.