Juče sam preko Manjače i Mrkonjić Grada iz Banjaluke stigao u Bihać ili, kako to volim reći, na slobodnu teritoriju. Na Manjači me preko dijela puta ispratio bizarni transparent „Srpski svet“, dok me je u Mrkonjić Gradu, između Dodika i Vučića, dočekao Milan Knežević.
Piše: Dragan Bursać, kolumnista CdM-a
Oksimoron
Nekako vam to dođe kao oksimoron. Gdje je Knežević, tu je i “srpski svet“, a gdje je “srpski svet“, tu se ubrzo pojavi i Knežević.
Svako je juče, uostalom, dobio svoju ulogu. Dodik je kao domaćin malo srbovao, malo grlio Vučića, izbori dolaze pa valja odigrati predstavu do kraja. Vučić je publici i hiljadama izmišljenih neprijatelja objašnjavao kako je Srbija najjača vojna sila u regionu i kako više nikada neće biti Oluje, namjerno miješajući uzrok i posljedicu, historiju i propagandu.
A Milanče?
Milanče je dobio tercu za kuknjavu. Da je, veli, ostalo one njegove zamišljene srpske Crne Gore, danas se ne bi išlo u Zagreb nego u Mrkonjić Grad da se besjedi o “svetim srpskim zemljama“. Zna i Knežević da je to politička budalaština, ali otkad se vojvoda Mandić prekomandovao u evropsko srbovanje, Pipunu je ostala manje atraktivna pozicija dežurnog oficira za hladnu jagnjetinu i mlako pivo od Zete do Krajine. Neko mora odraditi i taj posao.
Plus četrdeset je, valja pronaći nove neprijatelje srpstva. Samo, džaba sve. Ode Crna Gora, moj Pipune, prema Evropskoj uniji, a tebi zasad ostaje šator pod Manjačom kod Dodika i mjesto za stolom kod Vučića, naravno kada stigne poziv.
Kad nema Zagreba, ni Mrkonjić nije loš
Upravo iz tog Mrkonjić Grada Milan Knežević je odlučio da održi još jedan govor u kojem je evropski put Crne Gore predstavio kao (vele)izdaju, odlazak crnogorske delegacije u Zagreb kao zabijanje noža u leđa Srbiji i Republici Srpskoj, a Vladu Milojka Spajića optužio za bratoubistvo (sic!). Takav rječnik, naravno, više govori o govorniku nego o onima koje pokušava optužiti. A narečeni svijet u kojem je diplomatska posjeta susjednoj državi ravna nacionalnoj izdaji može opstati jedino u političkim muzejima devedesetih.
Knežević već godinama pokušava uvjeriti građane Crne Gore da evropski put njihove države predstavlja izdaju srpstva. Time zapravo priznaje da mu evropska Crna Gora nikada nije bila politički cilj, a da je to i takvo srBstvo vezano isključivo za antievropske tradicije.
Njegov horizont završava ondje gdje počinje mitska geografija “srpskog sveta“, ideološkog projekta koji svaku susjednu državu posmatra kao privremeno stanje, a svaku granicu kao grešku koju treba ispraviti, naravno u korist tog sveta.
U toj konstrukciji Crna Gora nema pravo na vlastitu državnu politiku, vlastite saveznike ni vlastite interese. Ima samo obavezu da slijedi Beograd, da klima glavom kad se od nje očekuje submisivnost i da ćuti kad se od nje očekuje šutnja. Čim Podgorica pokaže trunku samostalnosti, iz ladice se izvlače stare optužbe o izdaji, noževima u leđa, bratoubistvu i svetosavskim zavjetima.
33%?
Posebno je zanimljiv dio u kojem Knežević poručuje kako će “33 odsto Srba pružiti otpor“. Takve formulacije zvuče opasno upravo zato što političke razlike prevode u eksplicitne etničke prijetnje. Demokratija poznaje izbore, parlament i institucije. Nacionalistička politika Milana Kneževića mnogo radije barata riječju “otpor“, kao da je svaka odluka demokratski izabrane vlade objava rata jednom narodu.
Crna Gora, međutim, ide sasvim drugim putem. Ta država danas finalizira pregovore sa Evropskom unijom, zatvara pregovaračka poglavlja i pokušava uhvatiti posljednji voz za punopravno članstvo i civiliziranoj porodici evropskih naroda. Taj proces traži reforme, vladavinu prava, jačanje institucija i dobrosusjedske odnose. Upravo zato službena Podgorica razgovara, vrlo logično, i sa Zagrebom i sa Sarajevom i sa Beogradom. Tako izgleda evropska politika. Samo u glavama nacionalističkih dušebrižnika razgovor sa susjedom predstavlja izdaju.
Milanova ironija
Najveća ironija cijele priče krije se upravo u liku Milana Kneževića. Čovjek koji decenijama sanja granice “srpskog sveta“ danas posmatra kako mu se vlastita država udaljava od tog projekta i približava Evropskoj uniji. Zato je svaki novi evropski korak Podgorice za njega ne samo ideološki nego i lični politički poraz. Svako zatvoreno pregovaračko poglavlje zvuči kao još jedan ekser u kovčeg te ideologije kojoj je posvetio politički život.
Historija Balkana prepuna je ljudi koji su vjerovali da mogu zaustaviti vrijeme. Jedni su crtali nove granice, drugi su izmišljali stare države, treći su sanjali velika carstva. Vrijeme je ipak svaki put nastavilo svojim putem, ostavljajući njih da govore sami sebi pred sve praznijim trgovima.
Crna Gora danas bira Evropu. Može taj put biti spor, težak i pun prepreka, ali vodi prema društvu u kojem političari odgovaraju građanima, a ne mitovima. “Srpski svet“ Milana Kneževića, Milorada Dodika i Aleksandra Vučića vodi u beskrajno ponavljanje istih poraza, uz iste zastave, iste govore i iste profesionalne kuknjave.
Zato, Kneževiću, džaba kukaš, džaba krečiš. Crna Gora ide u Evropsku uniju! Tvoja politička adresa ostaje pod šatorom, između Dodikovih predizbornih zagrljaja i Vučićevih beskrajnih predstava o ugroženosti. Tamo se još može prodati priča o svetim srBskim zemljama. U Evropi se takva roba ne kupuje.
Izvor: CDM