Kada se u strogom centru grada sa skoro 97 posto bošnjačkog stanovništva pojavi transparent vladajućeg režima sa porukom “Srbija pobjeđuje”, to predstavlja političku poruku koja zaslužuje ozbiljnu i otvorenu analizu.
Piše: Nedžad Smailagić
Srpska napredna stranka u Tutinu nema biračko tijelo koje bi opravdalo standardnu izbornu kampanju. Broj glasača SNS-a u ovoj sredini simboličan je do te mjere da transparent na ulicama Tutina ne može imati za cilj osvajanje glasova.
Jedino objašnjenje koje ostaje jeste markiranje prisustva. Signal da stranačka i državna simbolika ne poznaje demografske granice i ne uvažava lokalnu posebnost.
U teoriji politike ovakvi potezi poznati su kao postavljanje zastave ne radi komunikacije sa lokalnom zajednicom, već radi demonstracije prisustva prema široj javnosti i prema samoj zajednici kao poruci o tome ko drži poluge moći.
Bošnjačka zajednica u Sandžaku, a posebno u Tutinu, živi sa specifičnim historijskim iskustvom koje transparentima i porukama te vrste daje težinu kakvu nemaju u drugim sredinama.
Devedesete godine, status manjine na nivou države, pitanja kulturnih i jezičkih prava, sve to čini da poruka “Srbija pobjeđuje” u Tutinu ne zvuči kao neutralna stranačka parola. Zvuči kao podsjetnik na asimetričan odnos moći između centra i periferije, između državnog narativa i lokalne stvarnosti.
To ne znači da postavljanje transparenta automatski predstavlja prijetnju ili incident. Ali znači da kontekst obavezuje na odgovornost u odabiru mjesta i poruke.
Paradoksalno, transparent u Tutinu možda više govori beogradskoj i srpskoj javnosti nego samim Tutincima. Slika stranačkog transparenta u gradu koji je demografski gotovo isključivo bošnjački šalje signal biračima SNS-a širom Srbije da je stranka prisutna i tamo gdje je to najmanje očekivano.
Ovo je poznata tehnika u arsenalu centralističkih stranaka. Simbolička prisutnost u sredinama gdje stranka nema realnu podršku, kao dokaz političke snage i državnog dometa. Tutinu to ne donosi konkretan politički efekat, ali biračima u ostatku Srbije nudi sliku stranke koja je prisutna svuda.
Ovakvi potezi imaju i drugu funkciju, a to je testiranje reakcije. Ako lokalna zajednica, mediji i politički akteri reaguju snažno, ta reakcija može se koristiti kao argument o navodnoj etničkoj netrpeljivosti prema srpskim strankama u Sandžaku. Ako reakcije izostanu, prisustvo se normalizuje i sljedeći korak postaje lakši.
U oba slučaja, politički efekat postoji na strani onoga ko poruku postavlja.. Zajednica koja reaguje proglašava se netolerantnom. Zajednica koja ćuti normalizuje prisustvo. To je klasična politička zamka u kojoj manjinska zajednica nema jednostavan izlaz.
Šire posmatrano, ovaj transparent nije izolovan slučaj. On se uklapa u dugoročan proces u kojem centralne stranke vlasti, kroz infrastrukturu, institucije, medije i simboliku, postepeno sužavaju autonomni politički prostor Sandžaka. Decenijama je taj prostor funkcionisao kroz lokalne bošnjačke stranke koje su imale dominantnu ulogu u političkom životu ovih sredina.
Međutim, u uslovima slabljenja povjerenja u bošnjačke političke opcije u Sandžaku i činjenice da je vlast u Tutinu od 2017. godine pod snažnim uticajem i patronatom vladajućeg SNS-a, jačanje prisustva režimskih stranaka, uključujući i na simboličkom nivou, postepeno mijenja političku sliku i vodi ka modelu snažnije integracije u širi srpski politički sistem, uz sve manje uvažavanja lokalnih specifičnosti.
Odgovor lokalne zajednice ne bi trebalo da bude ni prećutkivanje ni panika. Trebalo bi da bude jasno i argumentovano postavljanje pitanja: zašto baš tu, zašto baš ta poruka i šta ta poruka znači za građane Tutina koji svakodnevno žive u toj sredini.
To pitanje imaju pravo da postave lokalni politički akteri, lokalni mediji i građani, bez da budu proglašeni netolerantnima ili antisrpskima. Postavljanje pitanja o smislu i kontekstu stranačke simbolike u specifičnoj sredini nije napad na bilo koga, to je elementarno pravo demokratskog građanina.
Transparent će biti skinut. Pitanje koje on postavlja ostaje.
Izvor: Sandzacke.rs