U Sarajevu je u 69. godini života preselio na ahiret general Armije Republike Bosne i Hercegovine Ramiz Dreković, ratni komandant Petog korpusa, jedan od najistaknutijih vojnih komandanata odbrambeno-oslobodilačkog rata u BiH i čovjek porijeklom iz Vesenića kod Tutina. Vijest koja bi u bilo kojoj drugoj sredini izazvala talas priznanja, sjećanja i dužnog poštovanja, u sandžačkoj politici i većini medija je, nažalost, prošla gotovo nezapaženo.
Autor: Teufik Tahirbegović
Ramiz Dreković rođen je 10. maja 1957. godine u Vesenićima kod Tutina. Nakon završene Vojne akademije oklopno-mehanizovanih jedinica u Banjoj Luci 1980. godine, vojnu karijeru započeo je u tadašnjoj Jugoslavenskoj narodnoj armiji. Početkom devedesetih, kada je agresija na Bosnu i Hercegovinu postala neminovnost, napustio je JNA i stavio se u službu odbrane svoje domovine, ubrzo postavši jedan od ključnih vojnih autoriteta u organizaciji otpora u Bihaćkom džepu. Kao prvi komandant Petog korpusa Armije RBiH, rukovodio je odbranom ovog područja u uslovima potpune opsade, dok je kasnije preuzeo i komandu nad Četvrtim korpusom u Mostaru, te obavljao dužnost načelnika Uprave za politička pitanja Generalštaba Armije RBiH. Radi potpunosti, treba napomenuti i da ga je Sud BiH u novembru 2023. godine pravosnažno oslobodio optužbi za navodne zločine u Kalinoviku iz 1995. godine.
Osim naše redakcije, vijest o smrti generala Drekovića prenijeli su, koliko nam je poznato, još samo portali SNews, Sandžak danas, Sandžak press i Sandžak live. Veći dio novopazarskih građanskih medija, kao i prorežimski lokalni mediji, jednostavno su prešutjeli odlazak čovjeka koji je nosio ime Sandžaka na jednom od najznačajnijih ratišta odbrambenog rata u regionu. Za razliku od bosanskohercegovačkih medija, koji su opširno izvijestili o Drekovićevoj smrti, uz izjave saboraca poput generala Nedžada Ajnadžića koji ga je opisao kao časnog sina svog naroda i velikog patriotu, u novopazarskim redakcijama vladala je gotovo potpuna tišina.
Ovakva selektivna (ne)informisanost nije slučajna, niti se može objasniti nedostatkom prostora ili uredničkom nemarnošću. Riječ je o čovjeku čije ime nosi težinu vojne historije jednog naroda, i čije prešućivanje u sredini iz koje je potekao teško se može protumačiti drugačije nego kao svjestan izbor.
Indikativna je i šutnja sandžačkih političara. Niko od bošnjačkih zvaničnika koji redovno istupaju u javnosti povodom lokalnih, regionalnih pa i sasvim marginalnih tema, nije smatrao za shodno da javno odâ počast generalu Drekoviću. Teško je oteti se utisku da iza ove šutnje stoji strah, strah da javno odavanje priznanja ratnom komandantu Armije RBiH ne bude protumačeno u Beogradu kao politički problematičan gest, i da se time sandžački politički akteri ne izlože nepotrebnom riziku pred režimom čiji su, u ovoj ili onoj mjeri, koalicioni partneri ili o čijoj dobroj volji zavisi njihov politički opstanak.
Posebno je, u ovom kontekstu, indikativna šutnja Bošnjačkog nacionalnog vijeća i Stranke demokratske akcije Sandžaka, dvije institucije koje se javnosti decenijama predstavljaju kao ključni čuvari bošnjačkog nacionalnog i kulturnog identiteta u Sandžaku. Upravo od tijela čija je osnovna deklarativna svrha zaštita i promocija bošnjačkih nacionalnih interesa, kulture i historijskog pamćenja, javnost bi opravdano očekivala da prvo, ne posljednje, oda priznanje generalu koji je dao vojni doprinos odbrani bošnjačkog naroda u ratu devedesetih. Umjesto toga, ni Bošnjačko nacionalno vijeće, ni SDA, kao stranka koja sebe naziva izvornom i najdosljednijom bošnjačkom patriotskom opcijom u Sandžaku, nisu smatrali za shodno da izdaju bilo kakvo saopštenje, izjavu ili gest sjećanja povodom smrti generala Drekovića.
Upadljivo je i da se povodom smrti generala Drekovića nije oglasila ni predsjednica općine Tutin Selma Kučević, iako je general rođen upravo u Vesenićima kod Tutina i predstavlja jednog od najznačajnijih ljudi koje je ova općina ikada dala. Da je riječ o bilo kojoj drugoj javnoj ličnosti porijeklom iz Tutina, poput sportiste, umjetnika ili privrednika, teško je zamisliti da lokalna vlast ne bi izdala barem kratko saopćenje sa izrazima saučešća i podsjećanjem na njegov doprinos. Izostanak takvog gesta prema čovjeku koji je nosio ime svog rodnog kraja na jednom od najtežih ratišta u regionu, dodatno potvrđuje da šutnja nije ograničena samo na medije i nacionalne institucije poput BNV-a i SDA, već seže i do same lokalne vlasti u općini iz koje je general potekao.
Ova šutnja posebno upada u oči kada se uporedi sa učestalošću kojom iste institucije reaguju na simbolička, protokolarna ili dnevno-politička pitanja mnogo manjeg značaja. Ako institucionalni okvir koji sebe gradi na priči o bošnjačkom nacionalnom interesu ne nalazi za shodno da progovori o smrti generala koji je vojno predvodio odbranu tog istog naroda, onda se opravdano postavlja pitanje koliko je ta priča supstanca, a koliko deklarativna forma bez pokrića kada dođe trenutak da se ona zaista dokaže kroz konkretan gest.
Ovakvo ponašanje, ako je zaista motivisano strahom od reakcije Beograda, predstavlja tužno svjedočanstvo o tome koliko je prostor za slobodno izražavanje identiteta i historijskog sjećanja u Sandžaku sužen, čak i za one aktere koji svoj politički legitimitet grade upravo na čuvanju tog identiteta. Ne radi se o pozivu na veličanje rata ili na otvaranje starih podjela, radi se o osnovnom ljudskom i profesionalnom minimumu, da se odâ počast čovjeku koji je, bez obzira na politička razmimoilaženja koja su danas prisutna oko tumačenja rata devedesetih, dao značajan doprinos odbrani jedne države i svog naroda.
Ironija je utoliko veća što se u istoj javnosti ne štedi prostor za manje značajne teme, dok se za smrt generala, rođenog na sandžačkom tlu, komandanta koji je vodio čitav korpus kroz jedne od najtežih ratnih godina, jednostavno nije našlo ni par rečenica u većini lokalnih medija, niti izjave onih koji se inače najglasnije pozivaju na odbranu bošnjačkih nacionalnih interesa.
Redakcija Sandžačkih smatra da javnost Sandžaka zaslužuje da zna ko su bili ljudi koji su iz ovog kraja potekli i ostavili trag daleko izvan njegovih granica, bez obzira da li je tema trenutno “zgodna” za objavljivanje ili ne, i bez obzira da li se od institucija koje se predstavljaju kao čuvari bošnjačkog identiteta očekuje politička hrabrost ili samo protokolarna šutnja. Šutnja o generalu Drekoviću, bilo da je posljedica straha, političkog oportunizma ili obične nezainteresovanosti, ostaje neprihvatljiva, i o njoj se, vjerujemo, tek treba ozbiljnije progovoriti.