Bošnjačke političke stranke našle su se u nezahvalnoj poziciji od početka studentskih protesta. Nastojale su da zadrže distancu i izbjegnu valjanje u “političko blato“, šaljući biračima poruku da se ne miješaju direktno u događaje koji potresaju Srbiju.
Piše: Fahrudin Kladničanin | Danas.rs
Takva strategija bila je promišljena i imala jasan cilj: izbjeći otvoren sukob sa vlašću, a istovremeno sačuvati kredibilitet među nezadovoljnim građanima. Riječ je, prije svega, o Sandžačkoj demokratskoj partiji i Stranci pravde i pomirenja.
Aleksandar Vučić je imao značajnu podršku bošnjačkog biračkog tijela, a njegovi partneri iz Sandžaka obezbijedili su mu desetine hiljada glasova u dva izborna procesa. Ta podrška bila je rezultat političkih kalkulacija, ekonomskih obećanja i kontrole lokalnih institucija.
Novi Pazar je od početka studentskih blokada našao u fokusu javnosti, posebno nakon velikog skupa u aprilu, kada je glas studenata prvi put snažno odjeknuo i izvan lokalnih okvira. Jedan od najkontroverznijih događaja bio je upad tzv. „crnokapuljaša“ na Državni univerzitet i pokušaj uprave da se obračuna sa studentima, što je izazvalo revolt u zajednici.
Uslijedila je kampanja tabloidnih medija protiv studenata i lokalnih partnera vlasti, u koje je predsjednik, ‘mnogo razočaran’, očito zbog pasivne uloge koju su preuzeli. Bošnjački politički predstavnici iz Novog Pazara, grada specifičnog po složenim političkim i etničkim odnosima, preuzeli su pasivnu ulogu jer je očito da u svojoj političkoj logici smatraju da protesti širom Srbije podrivaju režim, odnosno SNS i predsjednika Vučića, a da to nema nikakve veze sa njihovom sopstvenom pozicijom.
Time nastoje da se predstave kao posmatrači sa strane, iako su dio vladajuće koalicije, izbjegavajući političku odgovornost i pokušavajući da očuvaju sopstveni uticaj, dok proteste tretiraju kao problem koji isključivo pogađa njihove koalicione partnere.
Nakon što je predsjednik javno kritikovao lokalnu vlast u Novom Pazaru, nekada jednom od najlojalnijih manjinskih saveznika, uslijedila je i najava smanjenja budžetskih sredstava i drugih oblika pomoći. Time je grad, koji je ranije Vučića proglasio počasnim građaninom, od simbola političke podrške postao primjer “neposlušnosti“ i meta političkog pritiska. Posljednje vijesti iz Grada ukazuju da uplate prihoda po osnovu pripadajućeg dijela poreza na zarade, kao i transferi nenamjenskih sredstava iz republičkog budžeta, kasne gotovo mjesec dana, a upućena je i žalba Ustavnom sudu.
Ovakva situacija dovela je do toga da skoro dvije hiljade zaposlenih ostane bez redovnih primanja, što je izazvalo ozbiljnu zabrinutost među građanima. Zbog toga lokalno rukovodstvo javno postavlja pitanje: da li je riječ o sankcijama, kazni, političkoj opstrukciji ili administrativnim poteškoćama? Samim tim, Beograd je poslao jasnu poruku da se od partnera očekuje potpuna politička lojalnost, dok se svako odstupanje tretira kao prestup koji može imati ozbiljne finansijske posljedice.
Odsustvo proizvodnih i razvojnih investicija dovelo je Novi Pazar u paradoksalnu situaciju: grad sa mladom, obrazovanom populacijom i snažnom preduzetničkom tradicijom ostaje zarobljen u ekonomskoj stagnaciji. Zavisnost od dodatnih sredstava iz tekuće budžetske rezerve učinila je grad ranjivim na političke pritiske, jer Beograd finansijsku kontrolu koristi kao mehanizam očuvanja lojalnosti lokalnih partnera.
Dodatno nezadovoljstvo izazvalo je to što obećani sastanak predsjednika sa bošnjačkim koalicionim partnerima, nakon ranijih tenzija, ni do danas nije održan. Takvo odlaganje lokalni lideri tumače kao znak političke marginalizacije i potvrdu da njihova pozicija zavisi isključivo od volje centralne vlasti.
Pritisak je dodatno porastao nakon izjave Rasima Ljajića, osnivača SDP-a, koji je na stranačkom skupu u Novom Pazaru istakao da među članstvom vlada nezadovoljstvo, kao i da postoji stalni pritisak kojim se od stranke zahtijeva da samostalno izađe na potencijalne parlamentarne izbore. Posebnu težinu toj poruci daje činjenica da je SDP godinama lojalan saveznik vlasti, koji tom saradnjom uspio da obezbijedi određene benefite za Novi Pazar, ali da se, bez obzira na ministarske pozicije, njegova uloga u Beogradu i dalje često svodi na manjinskog, pouzdanog i pragmatičnog partnera.
Važno je naglasiti da se ništa od ovih procesa u Novom Pazaru ne bi dogodilo da nije postojala tesna saradnja lokalnih vlasti i republičke Vlade. Manjine, a posebno bošnjačka zajednica, već decenijama funkcionišu unutar sistema stalne potrebe – politike su u velikoj mjeri fokusirane na to kako obezbijediti što više sredstava iz Beograda, jer više od jednog vijeka kontinuirane diskriminacije i stigmatizacije regiona nije moguće nadoknaditi preko noći. Svako ko racionalno i iskreno sagledava situaciju razumije dubinu i složenost problema.
Iako se ove činjenice često ponavljaju i kod nekih izazivaju podsmijeh, a kod drugih otpor, ne može se osporiti da su određeni rezultati postignuti u periodu aktuelne naprednjačke vlasti. Kao građanin Novog Pazara, nemam ni moralnu, niti političku dilemu da to otvoreno priznam – pojedini projekti su vidljivi, konkretni i mjerljivi. Najznačajniji projekat je svakako izgradnja kliničko-bolničkog centra, višedecenijske potrebe građana, koji bi trebalo da unaprijedi kvalitet zdravstvene zaštite i smanji zavisnost od bolnica u Kraljevu, Kragujevcu i Beogradu.
Režim ovim ulaganjima želi da pokaže brigu za pazarski kraj i pridobije podršku bošnjačkog biračkog tijela, dok bošnjačke stranke u vlasti ističu ovaj projekat kao dokaz svoje „bliskosti“ sa Beogradom. Pored zdravstvene infrastrukture, država je investirala i u regulaciju riječnih korita, prve ozbiljne radove nakon katastrofalne poplave 1979. godine, što je naišlo na široko odobravanje građana, iako je pristup kritikovan kao spor i parcijalan. Rekonstrukcija škola, izgradnja obdaništa, ulaganja u sportske objekte i modernizaciju putne infrastrukture pokazuju da institucionalna podrška Beograda postoji, ali ona i dalje ostaje selektivna i nedovoljna. Najveći izazov, ipak, ostaje nedostatak sistemskih investicija koje bi omogućile otvaranje novih radnih mjesta i obezbijedile održivi ekonomski razvoj regiona.
Važno je pomenuti i činjenicu da pojedini lokalni opozicioni djelatnici i aktivisti često minimiziraju značaj ovih projekata, pa čak ih i ismijavaju, što više govori o njihovom nagomilanom bijesu i netrpeljivosti prema svemu, što im dodatno zamagljuje vid, i kod stvari koje su ipak, dale određene rezultate. Koliko god ovi projekti bili značajni, nisu uklonili i brojne nagomilane probleme koje grad i dalje trpi, posebno u oblasti životne sredine. Sve češće se postavlja pitanje da li su ova ulaganja dio strateškog pristupa razvoju regiona ili samo način kontrolisanog održavanja statusa quo, bez rješavanja suštinskih problema?!
Iako Novi Pazar možda nema masovne proteste kao drugi gradovi, to ne znači da su građani ravnodušni. Ispod površine vlada snažan nemir, osjeća se zasićenost i tiho, ali postojano nezadovoljstvo političkom krizom koja traje. Na ulicama, u kafečajnicama, u porodičnim krugovima, razgovori sve češće otkrivaju osjećaj razočarenja i umora od nepromijenjenog stanja. Ljudi su budni i svjesni, prate sve što se govori i radi, dok svaka uvreda izrečena sa nacionalnih frekvencija i pokušaj medijskog lešinarenja duboko pogađaju građane, jer ovdje postoji snažan osjećaj dostojanstva i samopoštovanja. Zato osjećaj nepravde postaje sve dublji, a svijest o sopstvenoj snazi i pravu na poštovanje sve izraženija.
Bošnjačke političke stranke sve jasnije shvataju da više ne mogu u potpunosti kontrolisati svoju biračku bazu. Višemjesečni događaji i društveno-politički potresi značajno su promijenili biračko stanje i percepciju ljudi. Iako su svjesne ovog problema, oni djeluju zarobljeno između želje da sačuvaju svoj uticaj i pritiska da odgovore na aktuelnu novu političku realnost, jer se valjda podrazumijeva da poslušnost ima svoju cijenu, a neposlušnost još veću.
Izvor: Danas.rs