Pitanje koje je Zoran Paunović otvorio u beogradskom “Nedeljniku” zvuči kao politička provokacija, ali iza njega se krije mnogo ozbiljnije pitanje: gdje završava Srbija, a gdje počinje politički prostor koji Aleksandar Vučić naziva “svesrpskim”?
Ako je suditi po političkoj scenografiji posljednjih dana, Aleksandar Vučić i Milorad Dodik sve više nastupaju kao dvojica političara koji pokušavaju predstavljati jedan širi, zajednički politički prostor. Možda “srpski svet” kako su napisali kod Manjače…
Njihovu zajednička turneja kroz bh. entitet Republiku Srpsku početkom augusta, uoči i tokom obilježavanja godišnjice “Oluje”, pokazala je koliko je ta politička veza čvrst, ali Punović smatra da se to ne može (još) zvati “drugim svesrpskim saborom”.
Vučko – Bosanac
Vučić je u Republici Srpskoj vodio intenzivnu kampanju, dok je Dodik bio njegov domaćin i politički partner. Radio Slobodna Evropa zabilježio je, recimo, i ocjene da su takvi nastupi imali snažnu političku i mobilizacijsku dimenziju.
Ali upravo u toj atmosferi Zoran Paunović postavlja pitanje koje je mnogo šire od jedne predizborne kampanje.
Paunović podsjeća na Vučićevo insistiranje na priči o Srbima kao jedinstvenom narodu, bez obzira na granice republika u kojima žive. Navodi i njegovu tvrdnju da “ne postoje bosanski ili hrvatski Srbi, postoje samo Srbi”, a zatim ironično pita šta onda znači sva priča o “zastupljenosti hercegovačkih ili bosanskih Hrvata u telima BiH”.
Jer ako ne postoje “bosanski Srbi”, nego samo Srbi, onda se prirodno nameće pitanje: postoji li onda i razlika između političara iz Srbije i političara iz Republike Srpske?
Paunović tu logiku dovodi do kraja.
Piše da Vučić od turneje sa Dodikom “ima sigurno marketinške koristi”, ali upozorava da bi morao paziti da Dodika u Srbiji ne prepoznaju, paradoksalno, kao – “Bosanca”.
A onda dolazi rečenica koja je vjerovatno i najprovokativniji dio cijele priče:
“Ili ako je siguran u ovo što priča sa Dodikom, neka kandiduje Dodika za svog predsedničkog kandidata u Srbiji. A?”
To nije najava. Nije ni tvrdnja da Vučić zaista priprema Dodikovu kandidaturu.
Ali jeste politički precizna provokacija.
Jer upravo Vučićeva politika posljednjih godina otvara prostor za pitanje koliko se pojam “srpskog sveta”, “svesrpskog jedinstva” ili zajedničkog političkog prostora može širiti prije nego što počne potirati granice između Srbije i entiteta RS.
A Dodik je za tu raspravu idealan primjer.
On nije samo političar iz Bosne i Hercegovine. On je čovjek koji decenijama gradi svoju političku karijeru između Banje Luke i Beograda, koji je više puta govorio o potrebi snažnijeg povezivanja RS-a sa Srbijom i koji je i sam insistirao da građani tog dijela BiH trebaju imati lakši put do državljanstva Srbije.
Istovremeno, Vučić je upravo Dodiku posljednjih godina pružao snažnu političku podršku. Dodik je početkom augusta ove godine javno zahvaljivao Vučiću i govorio o Srbiji kao najvećoj podršci Republici Srpskoj.
Zato Paunovićevo pitanje ima težinu upravo kao politički paradoks.
Ako je Dodik dovoljno “srpski” da bude jedan od centralnih aktera Vučićeve politike “svesrpskog jedinstva”, može li onda jednog dana biti dovoljno “srpski” i da bude kandidat za najvišu funkciju u Srbiji?
Mile – Bosanac
Pravno, stvar nije potpuno nezamisliva samo zato što je Dodik rođen u Bosni i Hercegovini. Srbijanski zakon o izboru predsjednika propisuje da pravo da bude biran za predsjednika ima punoljetni državljanin Srbije koji ispunjava zakonske uslove. Dostupni izvori navode i da Dodik ima državljanstvo Srbije. I studirao je u Beogradu. Tamo ima i imovinu. Golemu. Čak i vilu na Dedinju…
Ali politika nije samo pitanje zakonskog uslova.
Predsjednik Srbije nije predsjednik “svih Srba”. On je predsjednik Republike Srbije. Njegov mandat proizlazi iz građana Srbije, institucija Srbije i Ustava Srbije.
I upravo zato Paunovićeva ironija pogađa osjetljivo mjesto Vučićeve politike.
Jer jedno je govoriti da Srbija ima posebnu odgovornost prema Srbima izvan svojih granica. Drugo je politički stvarati utisak da granice između Srbije i Republike Srpske postaju samo formalna činjenica.
Treće je kandidirati političara iz Banje Luke za predsjednika Srbije.
Tu bi se otvorilo pitanje koje bi bilo mnogo veće od Dodika.
Šta je zapravo Srbija u Vučićevoj viziji?
Država sa svojim granicama i institucijama ili politički centar jednog šireg srpskog prostora?
Paunović upravo tu dovodi Vučićevu politiku do njenog krajnjeg, gotovo apsurdnog zaključka.
I zato pitanje iz “Nedeljnika” vrijedi ponoviti, čak i ako ga zasad treba čitati kao političku provokaciju:
Hoće li Aleksandar Vučić jednog dana kandidirati Milorada Dodika za predsjednika Srbije?
Za sada nema javne potvrde da takav plan postoji. Ali sama činjenica da je pitanje moguće postaviti bez da zvuči potpuno nezamislivo govori mnogo o političkoj atmosferi u kojoj danas djeluju Beograd i Banja Luka.
Ali, šta će biti ako Dodik sam kandidira?
Izvor: Radiosarajevo.ba