Kralj Fejsal ibn Abdulaziz Al Saud, treći kralj Saudijske Arabije, bio je jedan od najistaknutijih lidera arapskog i islamskog svijeta tokom 20. stoljeća. Njegova vladavina od 1964. do 1975. godine obilježena je snažnim zalaganjem za jedinstvo islamskog svijeta, protivljenjem imperijalizmu te odlučnom podrškom palestinskom narodu. Palestinsko pitanje bilo je centralni stub njegove vanjske politike, a njegova borba za palestinska prava ostavila je snažan pečat u historiji Bliskog istoka.
Palestinsko pitanje
Jedna od temeljnih tačaka Fejsalove politike bila je podrška Palestincima u njihovoj borbi protiv izraelske okupacije. On je smatrao da je borba za prava Palestinaca ne samo političko pitanje, već i vjerska i moralna obaveza muslimanskog svijeta. Fejsal je jasno isticao da bez pravednog rješenja palestinskog pitanja neće biti trajnog mira na Bliskom istoku.
Njegova pozicija nije bila samo simbolična. Saudijska Arabija pod njegovim vodstvom davala je značajnu političku, finansijsku i diplomatsku podršku Palestinskoj oslobodilačkoj organizaciji (PLO), kao i drugim arapskim državama koje su se suprotstavljale Izraelu.
Odbrana svetih mjesta
Fejsal je vjerovao u snagu islamskog jedinstva. Godine 1969. bio je jedan od glavnih inicijatora osnivanja Organizacije islamske konferencije (danas Organizacija islamske saradnje – OIC), s ciljem ujedinjenja muslimanskih zemalja, naročito oko pitanja zaštite svetih islamskih mjesta u Jerusalemu.
Al-Aksa džamija, treće najsvetije mjesto u islamu, bila je centralni simbol Fejsalove borbe. Nakon izraelskog zauzimanja Istočnog Jerusalema 1967. godine, Fejsal je pozvao islamski svijet na buđenje i zajedničku akciju kako bi se oslobodila okupirana teritorija i sačuvala svetost islamskih lokaliteta.
Naftni embargo iz 1973. godine
Jedan od najvažnijih događaja koji simbolizuje Fejsalovu odlučnost u borbi za Palestinu bio je naftni embargo iz 1973. godine, nakon Jomkipurskog rata. Tokom ovog sukoba između Izraela i arapskih zemalja, Fejsal je predvodio arapske članice OPEC-a u donošenju odluke o obustavi izvoza nafte prema zemljama koje su podržavale Izrael, prije svega Sjedinjenim Američkim Državama i Nizozemskoj.
Ovaj potez izazvao je globalnu energetsku krizu, ali i pokazao da arapski svijet može koristiti svoje resurse kao sredstvo političkog pritiska. Fejsal je time pokazao da podrška Palestini ne mora biti samo deklarativna, već se može pretvoriti u konkretne političke i ekonomske mjere.
Odbijanje normalizacije odnosa s Izraelom
Za razliku od nekih drugih arapskih lidera koji su kasnije težili miru s Izraelom, Fejsal je bio čvrsto protiv bilo kakve normalizacije odnosa sve dok se ne riješi palestinsko pitanje. Bio je protiv mirovnih planova koji su zaobilazili palestinski narod i smatrao je da bez ostvarivanja prava Palestinaca na vlastitu državu neće biti stvarnog mira.
Ova pozicija odražavala je Fejsalovu principijelnost i dosljednost. Njegovo nepokolebljivo stajalište stvorilo je ogroman ugled među arapskim i muslimanskim narodima, ali je istovremeno uzrokovalo napetosti s nekim zapadnim državama.
Naslijeđe i ubistvo
Kralj Fejsal je ubijen 1975. godine u atentatu koji je izveo njegov rođak. Njegova smrt je izazvala veliku tugu i šok u islamskom svijetu. Ipak, njegovo naslijeđe i danas živi – Fejsal je ostao simbol borbe za palestinska prava, islamsko jedinstvo i suverenitet arapskih naroda.
Njegova vanjskopolitička strategija, bazirana na kombinaciji vjerskih načela, političke mudrosti i ekonomskih instrumenata (npr. nafta), ostaje predmet proučavanja. Mnogi smatraju da je Fejsalova politika postavila temelje za kasnije arapske inicijative u vezi s Palestinom.
Izvor: Stav.ba