Državljanin Srbije iz Novog Pazara, Rifat Prenča, dobio je 7. oktobra 2025. godine spor koji je još 2012. pokrenuo protiv države Srbije pred Evropskim sudom za ljudska prava u Strazburu. Presuda, objavljena ovih dana u Službenom glasniku, obavezuje Srbiju da mu isplati 39.500 eura, kao i dodatnih 1.930 eura na ime troškova postupka, piše Forbes Srbija.
Ako država iznos ne isplati u roku od tri mjeseca, obavezna je da plati i kamatu po stopi Evropske centralne banke uvećanoj za tri procentna poena.
Evropski sud je zaključio da je domaći pravni okvir bio “neprecizan“ i da domaći sudovi nisu sproveli adekvatno preispitivanje slučaja, čime nije osigurana pravna ravnoteža između javnog interesa i prava pojedinca na mirno uživanje imovine. Sud je ocijenio da je oduzimanje novca Prenči predstavljalo “preoštru mjeru“ i da Zakon o deviznom poslovanju u tom dijelu sadrži ozbiljne manjkavosti.
Prenča je u maju 2004. godine na graničnom prijelazu Kelebija putovao kamionom prema Mađarskoj. Tada mu je, nakon pretresa, pronađeno 49.500 eura skrivenih ispod odjeće, od čega je 47.500 eura oduzeto zbog neprijavljivanja. On je tvrdio da novac potiče od njegovog rada u inostranstvu i da nije imao namjeru da prekrši propise, već da je iz straha od krađe odlučio da ga ne prijavi.
Vrhovni sud Srbije marta 2009. odbacio je zahtjev za vanredno preispitivanje pravosnažnog rješenja. To je u to vreme bio dostupan pravni lijek koji je Prenča iskoristio. Vrhovni sud je utvrdio da su nadležni organi pravilno primenili zakon. Utvrdio je da je Prenča izvršio prekršaj i da je opravdana odluka o oduzimanju celokupne ušteđevine iznad zakonskog limita.
Okrivljeni je onda avgusta iste godine podnio Ustavnu žalbu, tvrdeći da je došlo do povrede njegovog prava na mirno uživanje imovine i na pravično suđenje. On je tvrdio da je oduzimanje cjelokupnog iznosa koji premašuje zakonski limit bilo nepotrebno i nesrazmerno.
“…Carinski službenici vršili su na njega pritisak da potpiše zapisnik o privremeno oduzetim sredstvima plaćanja na listu mesta… Iznos od 2.000 evra za koje je bilo prijavljeno da nije zaplenjen, mu nije vraćen. Izjavio je i da dodatni iznos od 10.000 nije trebalo da bude oduzet, pošto je putovao sa zetom, pa su zajedno imali pravo da prenesu 20.000 eura. Konačno, oduzimanje njegove životne ušteđevine dovelo je do prestanka rada njegovog preduzeća i teško pogodilo njegovu porodicu…“, navodi se u presudi.
Nakon dugog pravnog procesa, domaći sudovi su potvrdili oduzimanje novca, što je dovelo do podnošenja predstavke Evropskom sudu 2012. godine. Trinaest godina kasnije, Strazbur je presudio u njegovu korist, navodeći da je Srbija povrijedila njegovo pravo na imovinu i na pravično suđenje.
Ova presuda dodatno otvara pitanje dosljednosti domaćih zakona u postupcima zapljene gotovine i predstavlja još jedan slučaj u kojem je Evropski sud za ljudska prava utvrdio odgovornost Srbije zbog prekomjernog i neproporcionalnog postupanja njenih institucija.