Kad profesorica na Departmanu za pravne nauke Državnog univerziteta u Novom Pazaru, Andrijana Maksimović, gostuje na prorežimskoj televiziji K1 i mirno izjavljuje da “brani državni interes na ovim prostorima“, ne može se a da se čovjek ne zapita – kakav je to “državni interes“ koji zahtijeva nasilje na hodnicima univerziteta?
Piše: Teufik Tahirbegović
Na prvi pogled, ta rečenica može djelovati bezazleno, čak patriotski. Međutim, u lokalnom kontekstu, ona zvuči uznemirujuće. Jer šta zapravo znači “državni interes“ u Sandžaku? Da li to znači poštovanje zakona, prava studenata i građana, ili pak očuvanje monopola moći, kontrolu i represiju nad svima koji se usude da progovore?
Događaji od 29. jula 2025. godine ostavili su dubok trag u akademskoj zajednici i javnosti Novog Pazara. Grupa maskiranih osoba upala je u prostorije univerziteta i nasilno izvela studente u blokadi – čin koji niko ne može smatrati legitimnim, osim ako se pod “legitimno“ podrazumijeva poslušnost, strah i nametanje moći. To što se desilo u Novom Pazaru, nije se dogodilo ni na jednom drugom univerzitetu u Srbiji. A upravo tu “legitimnost“ profesorica Maksimović pokušava prikazati kao “odbranu državnog interesa“. Takva retorika podsjeća na najtvrđe autoritarne matrice, gdje se svaki vid građanskog otpora proglašava subverzijom.
Problem nije samo u tome što profesorica Maksimović daje politički obojene izjave, već u činjenici da to čini sa pozicije univerzitetskog autoriteta. Umjesto da štiti akademsku autonomiju, ona univerzitet svodi na instrument “državne politike“. Umjesto da brani pravo studenata na obrazovanje i mirno izražavanje, ona nasilje i represiju prekriva parolom “državnog interesa“.
I tu dolazimo do srži problema. Umjesto da univerzitet bude mjesto kritičkog razmišljanja, dijaloga i slobode, on postaje poligon za političke kalkulacije i demonstraciju sile. Studenti i profesori koji se protive zloupotrebama vlasti proglašavaju se problematičnima, dok nasilje i represija bivaju umotani u eufemizme poput “državnog interesa“.
Takav diskurs opasan je iz najmanje tri razloga. Prvo, on delegitimiše legitimne zahtjeve građana, profesora i studenata koji brane svoj univerzitet. Drugo, normalizuje nasilje kao opravdanu metodu “zaštite države“. Treće, dodatno produbljuje nepovjerenje između lokalne zajednice i institucija, jer šalje poruku da su prava Bošnjaka i građana Sandžaka uvijek podređena “višim državnim interesima“.
No, treba jasno reći: država nije samo aparat sile niti grupa plaćenih batinaša. Država su i građani Novog Pazara, studenti koji traže svoje mjesto pod suncem, i profesori koji se ne mire s poniženjem. Svako ko im to pravo osporava pod izgovorom “državnog interesa“ zapravo brani samo jedan interes – očuvanje statusa quo i privilegija uske političke elite.
“Državni interes“ u ovom kontekstu ne znači zaštitu građana ili institucija. On znači zaštitu privilegija, ličnih interesa i autoriteta – uz zastrašivanje onih koji misle drugačije. A učestvovanje osobe koja predaje pravne nauke u legitimizaciji ovakvog postupanja predstavlja ironičnu tragediju: ona koja bi trebala učiti o zakonima, pravu i pravdi, odobrava kršenje tih principa.
Grupa profesora na Državnom univerzitetu u Novom Pazaru godinama unazad ukazuju na probleme na tom univerzitetu: gašenje departmana, progon najkvalitetnijeg kadra, ignorisanje pravila i zakona. Sve to, umjesto da bude rješavano kroz institucije i pravni okvir, postaje opravdanje za nasilje. I dok akademska zajednica i građani podižu glas, zvanične strukture – uz podršku, kako vidimo, i nekih profesora – gledaju kroz prizmu “državnog interesa“, a ne stvarne odgovornosti.
Ironija je nesaglediva: u ime “državnog interesa“ uništava se ono što bi država trebala čuvati – obrazovanje, sloboda izražavanja, poštovanje prava i dostojanstva. I dok se na televizijskim ekranima izgovaraju parole o patriotizmu i odbrani države, studenti i profesori suočavaju se s nasiljem i prijetnjama, a univerzitet gubi svoj suštinski smisao.
Profesorica Maksimović, svojim izjavama, nije samo obezvrijedila univerzitetske norme, već je i vlastitu profesorsku ulogu pretvorila u instrument političke propagande. A posljedice su dugoročne: akademska zajednica u Novom Pazaru trpi, univerzitet je oslabio, a mladi ljudi uče da pravo i znanje nisu alati zaštite i slobode, već poslušnosti i straha.
Ako je ovo “odbrana državnog interesa“, postavlja se pitanje – čiji interes se zapravo brani? Interes naroda, akademske zajednice ili interes privilegovanih i poslušnih struktura moći? Batinaši u hodnicima, strah među studentima, gašenje departmana – to nije država. To je zloupotreba države.
Ako ikome još nije jasno, ovdje se ne radi o odbrani države – radi se o odbrani vlasti, moći i ličnih privilegija. To je scenario u kojem se univerzitet ne vodi znanjem i zakonom, nego poslušnicima, nasilnicima i političkim nalogodavcima. A oni koji se usuđuju reći “ne“ – proglašavaju se neprijateljima države.
Izvor: Sandzacke.rs