Historičar Milivoj Bešlin iz Instituta za filozofiju i društvenu teoriju u Beogradu izjavio je da je liberalno krilo Saveza komunista Srbije šezdesetih godina bilo spremno razgovarati o tome da Kosovo dobije status republike u okviru tadašnje Jugoslavije.
Gostujući u emisiji Kontrapovijest autora i voditelja Hrvoje Klasić za portal Vida.hr, Bešlin je podsjetio i na upozorenje koje je nekadašnji jugoslavenski političar Koča Popović uputio Slobodan Milošević kada je krajem osamdesetih godina počeo rušiti autonomiju pokrajina.
“Koča Popović je Miloševiću poručio: ‘Od Albanaca možete napraviti Albance Jugoslovene, ali nikada Albance Srbe.’“
Bešlin je objasnio da problemi na Kosovu počinju još 1912. godine, kada je srpska vojska zauzela Kosovo, nakon čega su uslijedile represivne politike prema albanskom stanovništvu. Podsjetio je da Albanci nisu prihvatili ni stvaranje Kraljevine SHS, te da do Drugog svjetskog rata nisu imali škole niti novine na albanskom jeziku, uz kolonizaciju srpskog stanovništva i iseljavanje Albanaca u Albaniju i Tursku.
Govoreći o periodu nakon Drugog svjetskog rata, naveo je da je Kosovo dobilo znatno manji stepen autonomije od Vojvodine, dok su ustavne promjene iz 1974. godine pokrajinama donijele vlastite ustave i vrhovne sudove, ali ne i pravo na samoopredjeljenje koje su imale republike.
Posebno je istakao da su unutar Saveza komunista Srbije šezdesetih godina postojale mnogo veće razlike o pitanju Kosova nego što danas postoje u srpskoj politici.
“Liberalno partijsko rukovodstvo, predvođeno Latinkom Perović i Markom Nikezićem, bilo je spremno razgovarati o Kosovu kao republici, odnosno federalnoj jedinici u sastavu Jugoslavije“, rekao je Bešlin, dodajući da je Dobrica Ćosić upravo tada počeo oblikovati narativ modernog srpskog nacionalizma i zbog pitanja Kosova 1968. godine ušao u sukob s partijskim vrhom.
Prema njegovoj ocjeni, Kosovo danas predstavlja jedan od ključnih mitova savremenog srpskog nacionalizma.
“Kosovo je mit u temeljima novog srpskog nacionalizma. Mnogi mladi ljudi propagandu su prihvatili kao istinu. To ne može promijeniti status Kosova, ali može ostaviti veoma teške posljedice po samo srpsko društvo“, zaključio je Bešlin.