Organizacija koja se bavi pravima izbjeglica utvrdila je da je srpska policija još u novembru 2023. koristila “uređaj sličan oružju za proizvodnju zvuka” prilikom prisilnog iseljavanja migranata iz objekta u kojem su boravili u predgrađu Sombora, otkriva BIRN.
Dana 7. novembra 2023. godine, oko 13 sati, oko 35 izbjeglica – uglavnom muškaraca, uz nekoliko žena i djece – panično je pokušalo pobjeći kroz polja u blizini napuštene kuće u predgrađu Sombora. Policija je upravo ušla u njihovo prebivalište, a iz pravca polja iza naselja odjednom je odjeknuo glasan, prodoran zvuk, piše BIRN.
“Redovno policijsko vozilo Srbije ušlo je u naselje, što je navelo ljude da pobjegnu u polja iza naselja. Delovalo je kao da je policija bila postavljena u polju iza naselja kako bi presrela ljude koji su pobjegli“, navodi se u bilješkama jedne od organizacija koja je bila na licu mjesta, a u koje je BIRN imao uvid.
Ipak, iz nečega što je izgledalo kao standardna policijska akcija, izdvojila se jedna specifična stvar.
“Tokom pometnje, glasan, prodoran zvuk – višeg tonaliteta od pucnja – emitovan je iz uređaja koji je ličio na oružje, a koji je koristio jedan od policajaca u polju iza mjesta prebivališta {izbjeglica}. Pretpostavlja se da je ovo korišteno kako bi se ubrzao proces hvatanja ljudi koji su pobjegli“, navodi se u bilješkama.
Ovo saznanje BIRN-a da je neka vrsta zvučnog oružja upotrijebljena protiv migranata poklapa se s onim što je kratko navedeno u izvještaju “Grupe za praćenje nasilja na granicama“ (Border Violence Monitoring Group), koju čini više organizacija koje se bave pravima izbjeglica i migranata, a koji je objavljen u novembru 2024. godine.
U njemu se navodi da je srpska policija koristila “uređaj sličan oružju za proizvodnju zvuka“ prilikom prisilnog iseljavanja migranata iz objekta u kojem su boravili.
“Posljednje, ali ne manje važno, osoblje Collective Aid-a izvijestilo je da su vidjeli upotrebu uređaja sličnog oružju koji koristi zvučne talase kako bi proizveo buku i uplašio ljude tokom iseljenja“, navodi se u izvještaju.
U izvještaju koji se bavi nadzornom tehnologijom koja se koristi nad izbjeglicama i migrantima, ističe se i da se sumnja da je u pitanju LRAD uređaj.
LRAD je engleska skraćenica od Long Range Acoustic Device, odnosno zvučnog uređaja dugog dometa.
U novembru 2023. srpska policija je već neko vrijeme provodila najopsežniju akciju protiv naoružanih krijumčarskih bandi porijeklom iz Afganistana, Maroka i Sirije. Tokom tih akcija, stručnjaci za ljudska prava ukazivali su i na kršenje prava običnih izbjeglica, koje nemaju veze s kriminalnim aktivnostima.
U opsežnoj policijskoj akciji, koja je trajala više mjeseci, angažovani su pripadnici redovne policije, interventnih snaga, žandarmerije, ali i Specijalne antiterorističke jedinice (SAJ).
Koje zvučno oružje je korišteno 15. marta u Beogradu?
Ovaj događaj posebno je značajan u svjetlu velikog protesta u Beogradu 15. marta, kada se pojavila sumnja da je zvučno oružje korišteno protiv građana tokom petnaestominutne tišine, što su demantirali MUP, BIA i Vojska Srbije, navodi BIRN.
Ne samo da su demantirali korištenje oružja na protestu, već i uopće. Ministar unutrašnjih poslova Ivica Dačić za dnevni list Danas potvrdio je da policija posjeduje sonično oružje, kolokvijalno nazvano “zvučni top“, odnosno da su ti sistemi, kupljeni 2021. godine, u vlasništvu MUP-a.
Dačić je izjavio da “ti sistemi stoje u magacinima u kutijama“ i da nisu u upotrebi, jer ne postoji zakon “kojim bi njihovo korištenje bilo dozvoljeno“. (Nešto kasnije tog dana sazvao je konferenciju na kojoj je objasnio kako su se ipak našli na vozilu žandarmerije na dan protesta, prim. N1).
Izvor: BIRN/N1