Usred rastućih napetosti na Bliskom istoku, pojedini mediji su već 2. marta objavili da Iran razmatra mogućnost napada na bazu Ashraf-3 u Manzëu u Albaniji, gdje se nalazi sjedište iranske opozicione organizacije Mudžahedin e-Kalk poznate kao MEK – Narodni mudžahedini Irana.
Mediji se pozivaju na navodnu Telegram objavu službe Korpusa islamske revolucionarne garde (IRGC) u kojoj se navodi da bi moguće mete akcija mogle biti strukture koje Teheran smatra povezanim s neprijateljskim aktivnostima.
Izvori koje citiraju mediji tvrde da se, nakon nedavnih iranskih napada na ciljeve na Kipru, Iran ne ograničava na regiju kada cilja na svoje protivnike, već proširuje obim svojih operativnih sposobnosti izvan regije.
Ko su Narodni mudžahedini Irana?
Misteriozna iranska opoziciona organizacija bazirana u Albaniji prešla je dugačak put od marksističkih islamista do “boraca za demokratiju” povezanih sa samim vrhom američkog političkog establišmenta.
Utvrđeni kompleks u selu Manzë, blizu Tirane, dom je oko 3.000 članova Organizacije narodnih mudžahedina Irana (MEK), što označava novo poglavlje u šest decenija dugoj historiji te kontroverzne organizacije.
Opozicioni pokret ima sjedište u Albaniji od 2013. godine, kada je vlada u Tirani pristala prihvatiti njegove članove na zahtjev Sjedinjenih Država i Ujedinjenih naroda. Taj potez uslijedio je nakon godina nesigurnosti za kadrove grupe u Iraku, gdje su prethodno bili stacionirani.
Osnovan 1965. godine, MEK se pojavio kao islamistički politički pokret sa socijalističkim sklonostima, usmjeren protiv vladavine šaha Mohameda Reze Pahlavija. Tokom 1970-ih provodio je oružane napade protiv monarhije i ciljao na američke interese u Iranu.
Organizacija je isprva podržavala Ruhollaha Homeinija i Islamsku revoluciju 1978.–1979. godine. Međutim, odnosi s novim klerikalnim vodstvom brzo su se pogoršali. Grupa je zabranjena, mnogi njeni članovi uhapšeni su ili pobjegli iz zemlje, dok je organizacija nastavila opozicione aktivnosti iz inozemstva.
Osamdesetih godina prošlog stoljeća MEK se preselio u Irak, gdje je djelovao iz baza koje je osigurala vlada Saddama Husseina. Budući da su vojne operacije u iračko-iranskom ratu pokretane upravo iz tih baza, među mnogim Irancima to je produbilo ogorčenje prema MEK-u.
Sjedinjene Države su 1997. godine označile MEK kao stranu terorističku organizaciju, navodeći njenu raniju umješanost u nasilje. Međutim, nakon godina pravnog i političkog lobiranja, američki State Department uklonio je organizaciju sa svog popisa terorističkih organizacija 2012. godine, navodeći da se odrekla nasilja i sarađivala u zatvaranju svojih paravojnih kampova u Iraku.
MEK je ponovo privukao međunarodnu pozornost 2002. godine kada je javno otkrio postojanje prethodno neprijavljenog postrojenja za obogaćivanje uranija u Iranu, što je potaknulo veći globalni nadzor nad teheranskim nuklearnim programom.
Do promjene u odnosima MEK-a i Zapada došlo je nakon američke invazije na Irak 2003. godine. Lider te organizacije Massoud Rajavi je početkom marta te godine nestao, a vodstvo nad organizacijom je, barem u javnosti, preuzela njegova supruga Maryam. Umjesto da ih uhapse i izruče Iranu, Amerikanci su MEK prepoznali kao potencijalno oružje u sukobu s Islamskom republikom, dok su sa svoje strane Narodni mudžahedini pokrenuli kampanju lobiranja kako bi popravili reputaciju među donosiocima odluka na Zapadu.
Nakon pada Saddama Husseina 2003. godine, položaj organizacije u Iraku postajao je sve nesigurniji. Pod pritiskom iračke vlade i zbog sigurnosnih razloga, njeni članovi postupno su se selili u inozemstvo, što je kulminiralo njihovim preseljenjem u Albaniju.
Racija u kampu MEK-a 2023: Optužbe za sajber napade i organizovani kriminal
Najmanje 35 osoba je povrijeđeno, dok je jedan Iranac preminuo, kada su albanska policija i specijalci upali u kamp kontroverzne iranske opozicione organizacije Mudžahedin e-Kalk (MEK) kod Drača.
Racija je provedena nakon što su albanske vlasti otkrile da se prostorije te organizacije koriste kao operativni centar za potencijalne sajber napade, prenio je “Albanian Post”.
Među krivičnim optužbama koje je objavila kancelarija Specijalnog tužioca nalaze se “provociranje rata”, “ilegalno presretanje kompjuterskih podataka”, “miješanje u kompjuterske sisteme”, “zloupotreba opreme” i “aktivnosti organizovane kriminalne grupe”. Kako objašnjava stručni sagovornik “Albanian Posta”, riječ je o izuzetno ozbiljnim optužbama, a osumnjičeni bi mogli dobiti kazne i do 35 godina zatvora.
Incident u Albaniji ponovo je tu misterioznu iransku organizaciju doveo u centar pažnje, deset godina nakon što su se njeni članovi nastanili u toj balkanskoj zemlji. Riječ je o grupi koja je tokom skoro šest decenija postojanja više puta mijenjala svoje saveznike, protivnike i lokacije, i koju mnogi posmatrači danas optužuju da više liči na kult nego na političku organizaciju.