Iranska Skupština stručnjaka izabrala je Mojtabu Khamneija, sina ubijenog vrhovnog vođe ajatolaha Alija Khameneija, za sljedećeg vođu Islamske Republike, prenose mediji.
Mojtaba Khamenei rođen je u Mašhadu, jednom od najvažnijih vjerskih centara šiitskog islama u Iranu. Njegovo djetinjstvo obilježilo je razdoblje snažnih društveno-ekonomskih previranja unutar klerikalne elite grada. Reformski programi šaha Mohameda Reze Pahlavija, posebno agrarne reforme iz 1960-ih i tzv. Bijela revolucija, oslabili su ekonomski i politički položaj brojnih vjerskih porodica, uključujući i one povezane s kompleksom svetišta osmog šiitskog imama, Alija al-Ride u Mašhadu.
Njegov otac, Ali Khamenei, bio je među aktivnim protivnicima šahovog režima tokom 1970-ih i podržavao je napore za njegovo svrgavanje. Nakon Iranske revolucije 1979. godine, postao je jedna od ključnih figura novoformirane Islamske Republike.
Kao član revolucionarnog establišmenta, Ali Khamenei je učestvovao u konsolidaciji vlasti i blisko sarađivao s Korpusom islamske revolucionarne garde (IRGC), paravojnom organizacijom osnovanom kao protuteža regularnoj vojsci. Nakon iračke invazije na Iran 1980. godine, rat je postao centralni faktor političkog i sigurnosnog života zemlje. IRGC je postupno jačao, a 1981. godine Ali Khamenei postaje predsjednik Irana, funkciju koju obavlja do 1989. godine. Iste godine, nakon smrti ajatolaha Homeinija, izabran je za vrhovnog vođu, uz ustavne izmjene koje su dodatno ojačale tu poziciju.
Nakon završetka srednje škole 1987. godine, Mojtaba Khamenei se pridružio IRGC-u i služio u završnoj fazi iransko-iračkog rata (1980–1988). Rat je imao razorne posljedice po iransko društvo i ekonomiju, a 1988. godine Iran je prihvatio prekid vatre uz posredovanje Ujedinjenih nacija.
Uspon unutar klerikalnog establišmenta
Mojtaba Khamenei je potom nastavio vjersko obrazovanje. Krajem 1990-ih studirao je kod istaknutih konzervativnih šiitskih učenjaka u sjemeništu u Qomu, jednom od najvažnijih centara šiitske teologije. Kasnije je i sam počeo predavati.
Tokom 2000-ih izgradio je snažne veze unutar IRGC-a i među visokim klericima. Njegovo djelovanje u okviru Ureda vrhovnog vođe dodatno je učvrstilo njegov uticaj i omogućilo mu poziciju važnog posrednika između bezbjednosnog aparata i političkog vrha.
Izbori 2005. i 2009. godine
Šira javnost prvi put je intenzivnije čula za Mojtabu Khameneija nakon predsjedničkih izbora 2005. godine, kada je relativno nepoznati konzervativni kandidat Mahmoud Ahmadinejad ostvario iznenađujuću pobjedu. Reformistički političar Mehdi Karroubi tada je tvrdio da je Mojtaba Khamenei iskoristio svoje veze kako bi uticao na izborni proces, iako te tvrdnje nikada nisu zvanično dokazane.
Kontroverze su bile izraženije nakon izbora 2009. godine, kada je Ahmadinejad osvojio novi mandat uprkos očekivanjima da će izbori biti znatno neizvjesniji. Nakon izbijanja masovnih protesta, vlasti su priznale određene nepravilnosti, ali su negirale da su one uticale na konačni ishod. Opozicija je optuživala Mojtabu Khameneija za političko miješanje i za ulogu u koordinaciji oštrog odgovora bezbjednosnih struktura na demonstracije. U tom periodu značajno je ojačano obavještajno krilo IRGC-a, koje je postalo snažan faktor unutar državnog aparata.
U javnosti su se pojavljivale i tvrdnje o njegovom uticaju nad finansijskim tokovima povezanima s vrhom vlasti, uključujući međunarodne nekretnine i poslovne interese. Ti navodi potiču uglavnom iz istraživačkih izvještaja i nisu zvanično potvrđeni od strane iranskih vlasti.
Sjedinjene Američke Države uvele su Mojtabi Khameneiju sankcije 2019. godine, navodeći da djeluje u ime vrhovnog vođe bez formalne funkcije i da je povezan s komandnim strukturama iranskih bezbjednosnih snaga. Američka administracija tada je optužila Iran za podršku i finansiranje različitih regionalnih aktera i oružanih grupa na Bliskom istoku.