Milionska masa građana okupila se danas u Teheranu kako bi prisustvovala pogrebnoj povorci ubijenog vrhovnog vođe Irana, ajatolaha Alija Khameneija.
Razmjere okupljanja predstavljaju izuzetan preokret za zemlju koja je prije samo sedam mjeseci bila zahvaćena masovnim protestima tokom kojih su hiljade osoba izgubile živote u sukobima sa sigurnosnim snagama. Mnogi smatraju da je ovako veliki odziv stanovništva posljedica rata koji je protiv Irana pokrenuo američki predsjednik Donald Trump u februaru.
Povorka kretala se od Trga revolucije do Trga Azadi, prolazeći kroz glavni grad od istoka prema zapadu, nakon što su tijelo Khameneija i članova njegove porodice, koji su također poginuli u izraelskim napadima, dva dana bili izloženi u Velikoj džamiji Mosalla u Teheranu.
Većina okupljenih bila je odjevena u crno, noseći iranske zastave, fotografije Khameneija i transparente sa sloganom “Ustat ćemo”. Stanice metroa bile su prepune građana koji su pokušavali pristupiti dženazi.
Okupljeni su uzvikivali: “Danas je dan žalosti, danas je dan tuge. Mučenik Khamenei danas je pred Bogom.”
Tokom dženaze održane u nedjelju pojedini učesnici ispisali su poruku “Ubijte Trumpa” na pozornici, dok su se tokom cijele ceremonije osjećaji tuge miješali sa pozivima na osvetu.
Ajatolah Ali Khamenei ubijen je u februaru u američko-izraelskom bombardovanju koje je označilo početak rata, a čiji je cilj, prema iranskim tvrdnjama, bio destabilizacija i rušenje iranske vlasti.
Očekivalo se da će povorka trajati između deset i dvanaest sati, upravo zbog ogromnog broja građana koji su željeli odati posljednju počast. Tokom prethodna dva dana samo ograničen broj građana mogao je ući u kompleks džamije Mosalla.
Na jutarnjoj molitvi u nedjelju prisustvovao je gotovo kompletan iranski državni vrh, koji je u prethodnim mjesecima pretrpio velike gubitke usljed izraelskih atentata.
Jedini koji nije bio prisutan bio je novi vrhovni vođa Mojtaba Khamenei, sin ubijenog ajatolaha i njegov nasljednik. Njegova trojica braće prisustvovala su ceremoniji.
Iranski zvaničnici odbacili su tvrdnje da je Mojtaba Khamenei odsustvovao zbog povreda zadobijenih u izraelskom napadu na predsjedničku zgradu, navodeći da je riječ isključivo o sigurnosnim razlozima.
Za razliku od pojedinih ranijih državnih dženaza koje su završavale haotično, ovog puta nije zabilježen nijedan smrtni slučaj među učesnicima.
Iranski predsjednik Masud Pezeshkian pohvalio je ponašanje okupljenih građana, poručivši da slike iz Teherana predstavljaju odgovor svima koji žele promijeniti Iran spoljnim pritiscima.
“Ako nešto kažem, razumjet će me samo oni koji govore perzijski. Ali ponašanje i prisustvo našeg naroda razumije cijeli svijet”, izjavio je Pezeshkian.
Odbacujući tvrdnje Donalda Trumpa da su suze na sahrani bile inscenirane, predsjednik je rekao: “Veličina ovog okupljanja i suze djevojaka, muškaraca i djece ne mogu biti naređene. Suze dolaze iz bola i tuge koju čovjek nosi u sebi, a cijeli svijet vidi tu istinu.”
Više od 300 stranih novinara, uz dopisnike koji već rade u Iranu, dobilo je rijetko odobrene vize kako bi izvještavali o dženazi i demonstraciji nacionalnog jedinstva.
Pezeshkian, koji je prije dvije godine izabran kao reformski kandidat i zagovara unutrašnji politički konsenzus, poručio je da ovo nije kraj jednog političkog puta.
“Ne prihvatam da je ovo oproštaj. Ovo je zavjet da ćemo nastaviti istim putem”, rekao je predsjednik.
Predsjednik Irana također je ocijenio da je rat promijenio političku sliku Bliskog istoka, ali istovremeno dodatno učvrstio jedinstvo muslimana i skrenuo pažnju svjetske javnosti na, kako je naveo, dvostruke standarde Zapada kada su u pitanju ljudska prava.
“Cionisti su odgovorni za sve zločine koji se događaju u regionu, a to čine uz podršku Sjedinjenih Američkih Država i evropskih zemalja”, izjavio je Pezeshkian, dodajući da su, prema njegovom mišljenju, pozivanja Zapada na slobodu i ljudska prava izgubila svaki kredibilitet tokom ovog sukoba, prenosi The Guardian.